Kısa cevap: Yeni maaş = Eski × (1 + zam%÷100). İki dönem karşılaştırması için değişim formülü ayrıdır.
Bu yazı maaş ve zam kümesinin ana rehberidir. Değişim–artış ayrımı: oran ve değişim · Temel: nasıl yapılır · Hatalar: Sorunlar · Formül 4 — yüzde artır.
Maaş zam yüzdesi ve yeni maaş formülü
Maaş zam yüzde hesaplama, brüt veya net maaşa belirli bir oranın eklenmesiyle yeni ücreti bulmaktır. İş sözleşmesinde «%X zam» denildiğinde taban genelde mevcut maaştır, yeni maaş değil.
Yeni maaş = Eski maaş × (1 + Zam% ÷ 100)
Örnek: 30.000 TL maaş, %20 zam → 30.000 × 1,20 = 36.000 TL. Zam tutarı: 30.000 × 20 ÷ 100 = 6.000 TL.
Detay: Formül 4 — yüzde artır · Artır sekmesi
Brüt zam ile net maaş farkı
Türkiye’de duyurulan «%X zam» çoğu zaman brüt maaş üzerindendir. Aynı brüt artış, net maaşa vergi dilimi ve kesintiler nedeniyle her çalışanda farklı yansır. Bordro satırını esas alın; bu rehber matematik çerçevesi sunar.
| Kesinti (özet) | Oran | Not |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | Brüt üzerinden |
| İşsizlik sigortası | %1 | Brüt üzerinden |
| Gelir vergisi | Kademeli | Kümülatif matrah |
| Damga vergisi | ‰7,59 | Brüt üzerinden |
Asgari ücret bandında gelir vergisi istisnası olduğu için zam çoğu zaman nete daha yakın yansır; asgari ücretin üzerindeki maaşlarda «brüt %20, net daha az» görülebilir. Resmi bordro ve güncel mevzuat için işvereninizin kaynağına başvurun.
Maaş ve vergi örnekleri eğitim amaçlıdır; güncel rakamları resmi kaynaktan doğrulayın.
«%20 zam» ile «%20 artış» aynı mı?
İşveren «maaşına %20 zam» dediğinde bu yüzde artırmadır: 30.000 × 1,20 = 36.000 TL yeni brüt. «Geçen yıla göre maaşlar %20 arttı» ifadesi ise çoğu zaman iki dönem arası değişim oranıdir — cevap yine yüzde olabilir ama soru farklıdır.
| Yüzde artırma (zam) | Yüzde değişim | |
|---|---|---|
| Soru | 30.000’e %20 ekle | 30.000 → 36.000 kaç % değişti? |
| Cevap | 36.000 TL | %20 değişim |
| Formül | Eski × (1 + p÷100) | (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100 |
Zam sonrası iki maaşı karşılaştırıyorsanız değişim formülü kullanın: (36.000 − 30.000) ÷ 30.000 × 100 = %20. Değişim–artış tablosu · değişim sekmesi
Yüzde hesaplama maaş (kesinti ve eline geçen)
Brüt maaştan SGK, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; «eline geçen» net tutardır. Yüzde hesabı kesinti oranını bulmak için de kullanılır: kesilen ÷ brüt × 100.
Örnek: 40.000 TL brüt, toplam kesinti 12.000 TL → kesinti oranı 12.000 ÷ 40.000 × 100 = %30 (yaklaşık; resmi bordro farklı kalemler içerir).
Kesinti detayı için bordro satırlarına bakın; bu rehber matematik çerçevesi sunar.
Asgari ücret artışında yüzde değişim
Asgari ücret açıklandığında medyada hem «X TL oldu» hem «%Y arttı» denir. Yüzde değişim için eski ve yeni tutar gerekir: (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100.
Not: Aşağıdaki rakamlar örnektir; güncel asgari ücreti resmi kaynaktan doğrulayın.
| Dönem (örnek) | Eski (TL) | Yeni (TL) | Değişim % |
|---|---|---|---|
| Örnek 1 | 17.002 | 20.002 | %17,6 |
| Örnek 2 | 20.002 | 22.104 | %10,5 |
| Örnek 3 (çerçeve) | 26.005 | 33.030 | ≈%27 |
Brüt asgari ücret: değişim doğrulama (örnek çerçeve)
Medya duyurularında hem yeni tutar hem «%X arttı» birlikte verilir. Yüzdeyi kendiniz doğrulamak için eski ve yeni tutarı aynı birimde (brüt veya net) karşılaştırın:
Değişim % = (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100
Örnek çerçeve: Eski brüt 26.005 TL, yeni brüt 33.030 TL (örnek rakamlar; güncel tutarı resmi açıklamadan alın) → (33.030 − 26.005) ÷ 26.005 × 100 ≈ %27 artış.
Bu hesap zam formülünden farklıdır: zam tek dönemdeki maaşa oran ekler; asgari ücret karşılaştırması iki dönem fiyatıdır.
Zam oranı ile değişim oranı farklı sorulardır: %20 zam yeni maaşı verir; iki dönem arası karşılaştırma değişim formülü kullanır. Artış ve değişim tablosu
Zam oranı ile yüzde artırma ilişkisi
İşveren «%15 zam» dediğinde bu yüzde artırma dilidir; sonuç TL cinsinden yeni maaştır. «Geçen yıla göre maaşlar %15 arttı» ifadesi ise çoğu zaman değişim oranıdır — cevap yine yüzde olabilir ama soru farklıdır.
36.000 TL yeni maaş ve 30.000 TL eski maaş için değişim: (36.000−30.000)÷30.000×100 = %20. Temel kavramlar: nasıl yapılır · formül rehberi.
Toplu sözleşme metinlerinde «refah payı + enflasyon» gibi kalemler ayrı satırlarda yüzde verilebilir; her kalemi sırayla uygulayın.
Sık sorulan sorular
Aşağıdaki soruları genişleterek yanıtları okuyabilirsiniz.
Yeni maaş = Eski × (1 + zam%÷100). 30.000 TL ve %20 zam → 36.000 TL.
(Yeni − Eski) ÷ Eski × 100. 30.000→36.000 için %20 değişim.
Sözleşmede yazan tutar tabandır; karışıklıkta bordro satırını esas alın.
(Yeni asgari − Eski asgari) ÷ Eski × 100; güncel rakamları resmi kaynaktan alın.
Evet, yeni tutarı bulmak için aynı çarpan kullanılır.
Yeni maaş için artır sekmesi; iki dönem karşılaştırması için değişim sekmesi.